Ζακέτα να πάρεις, ζακέτα να βάλεις, μην ξεχάσεις το ζακετάκι σου, μα πάρε τουλάχιστον μια ζακετούλα μαζί σου , κάνει ψύχρα…Πόσες φορές δεν έχουμε ακούσει αυτές τις φράσεις από την μητέρα, την γιαγιά, την σύζυγο, την όποια μας νοιάζεται τέλος πάντων, έστω κι αν γίνεται κάπως (…) υπερβολική, ε;

Αλλά πόσα ξέρουμε για αυτό το υπ’αριθμόν 1 εργαλείο φροντίδας της ελληνίδας μάνας; Είναι άραγε ελληνική λέξη και ποιοι την πρωτο-λάνσαραν; Ρωτήσαμε την φίλη μας ΑΙ, συμβουλευτήκαμε και τα λεξικά μας και ιδού τα αποτελέσματα, ζεστά – ζεστά σαν το ζακετάκι μας:

🧥 Η Ζακέτα: Από το πεδίο της μάχης στην Υψηλή Ραπτική

1. Η προέλευση και το όνομα:

• Ετυμολογία: Η λέξη «ζακέτα» προέρχεται από το γαλλικό jacquette. Η ρίζα της βρίσκεται στο όνομα Jacques (Ιάκωβος), που ήταν το πιο κοινό όνομα των Γάλλων αγροτών τον Μεσαίωνα. Οι εργάτες , για πρακτικούς λόγους (να μην σέρνεται κάτω κ.λπ.) φορούσαν ένα κοντό πανωφόρι.
• Και ποια είναι η ελληνική λέξη για την ζακέτα; Το ΑΙ μου εδήλωσε κατηγορηματικά ότι η ελληνική λέξη είναι το εφάπτιον: Προέρχεται από το ρήμα εφάπτομαι (ακουμπώ πάνω σε κάτι). Στην ουσία περιγράφει το ρούχο που «εφάπτεται» πάνω από τα άλλα, προσφέροντας επιπλέον ζεστασιά. Εγώ όμως ούτε γνωρίζω τέτοια λέξη, ούτε και βρήκα στα λεξικά μου. Ξέρω όμως την λέξη επενδύτης, που είναι ένα είδος πανωφοριού.
• Cardigan (Κάρντιγκαν): Η αγγλική λέξη για την ζακέτα είναι cardigan. H πλεκτή ζακέτα χωρίς γιακά ονομάστηκε έτσι από τον Λόρδο Cardigan, έναν Βρετανό στρατηγό του 19ου αιώνα.Λέγεται ότι οι στρατιώτες του φορούσαν πλεκτά πανωφόρια που άνοιγαν μπροστά για να μην καταστρέφουν την κόμμωσή τους όταν τα έβαζαν ή τα έβγαζαν!

2. Η Επανάσταση της Coco Chanel:

• Μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα, η ζακέτα θεωρείτο κυρίως ανδρικό ή αθλητικό ρούχο. Η Coco Chanel είδε κάτι περισσότερο πάνω της και την μεταμόρφωσε. Ήθελε ένα ρούχο που να μην περιορίζει τη γυναίκα όσο ο κορσές ή τα στενά σακάκια. Έτσι, δημιούργησε τη διάσημη ζακέτα από ύφασμα jersey, δίνοντας στις γυναίκες την ελευθερία να κινούνται με άνεση.

3. Γιατί την αγαπάμε (Η Χρήση της):

• Το Layering: Είναι ο βασιλιάς του ντυσίματος σε στρώσεις ή «ντυσίματος-κρεμμύδι». ελληνιστί.  Μπαίνει πάνω από πουκάμισα, μπλουζάκια ή φορέματα.
• Η μεταβατική εποχή: Είναι το ιδανικό ρούχο για την άνοιξη και το φθινόπωρο, μπαίνει, βγαίνει εύκολα, την κρατάμε και στο χέρι πολλές φορές (ειδικά αν η μαμά μας έχει εξαναγκάσει να την πάρουμε μαζί) όταν ο καιρός είναι αναποφάσιστος.

4. Διαφορετικά Στυλ & Μόδες:

• Twin-set: Η ζακέτα συνδυασμένη με πλεκτό μπλουζάκι από μέσα (πολύ σικ και κλασικό, σήμα κατατεθέν των δεκαετιών '50 και '60).
• Oversized: Η μοντέρνα τάση που θέλει τις ζακέτες μεγάλες, άνετες,ή και μακριές, σχεδόν σαν παλτό.
• Bolero: Η πολύ κοντή ζακέτα που τονίζει τη μέση.

5. Πότε ήρθε στην Ελλάδα;

Η δυτική ζακέτα άρχισε να εμφανίζεται στα αστικά κέντρα (Αθήνα, Ερμούπολη) στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ού, ακολουθώντας τη γαλλική μόδα. Ωστόσο, η μεγάλη «έκρηξη» της πλεκτής ζακέτας έγινε μετά την εποχή του Μεσοπολέμου και κυρίως στις δεκαετίες του ’40 και ’50, όταν το πλέξιμο στο χέρι έγινε η αγαπημένη ενασχόληση των γυναικών στο σπίτι.

6. Τι φορούσαν οι Ελληνίδες πριν τη ζακέτα;

Πριν η «ζακέτα» γίνει το καθημερινό μας ρούχο, η ελληνική παράδοση είχε τα δικά της πανέμορφα πανωφόρια:

• Το Σεγκούνι: Ο παραδοσιακός μάλλινος, συνήθως λευκός ή μαύρος, επενδύτης που φορούσαν οι γυναίκες πάνω από το πουκάμισο. Ήταν φτιαγμένο από χοντρό δίμιτο ύφασμα (σκουτί) για να αντέχει στο κρύο.
• Το Γιλέκο: Κεντημένο και εφαρμοστό, που πρόσφερε μια πρώτη στρώση ζεστασιάς αλλά και ομορφιά.
• Η Μαντίλα (ή Σάλι): Για τις πιο ελαφριές δουλειές ή την εκκλησία, το πλεκτό ή υφαντό σάλι έπαιζε τον ρόλο που παίζει σήμερα η ανοιξιάτικη ζακέτα μας: το ρίχνανε στους ώμους «για το αγιάζι».

7. Και μία «μουσικολογική» λεπτομέρεια: Στην δεκαετία του '90, η ταπεινή πλεκτή ζακέτα (το cardigan) έγινε το σύμβολο μιας ολόκληρης μουσικής γενιάς , του Grunge. Θυμάστε τον Kurt Cobain των Nirvana που εμφανιζόταν με μια σύχρηστη γκρι ξεχειλωμένη ζακέτα ; Η «φθαρμένη» ζακέτα έγινε σήμα- κατατεθέν και παράλληλα ένας τρόπος για να πει η νεολαία: «Δεν με νοιάζει η πολυτέλεια, θέλω την άνεση και την αλήθεια μου».  

Ελπίζω ύστερα απ’όλα αυτά να εκτιμήσατε περισσότερο την ζακέτα με την πλούσια ιστορία της κι έτσι την επόμενη φορά να πάρετε μαζί σας ζακέτα όταν κάνει ψύχρα…

Κείμενο: Marlykon