Μερικές λατινικές εκφράσεις που χρησιμοποιούμε συχνά. Ο τίτλος αναφέρεται φυσικά στην πρώτη φράση από το πρώτο μας αναγνωστικό των λατινικών στο σχολείο –νομίζω ότι είναι μια φράση που γνωρίζουμε μόνο εμείς οι Έλληνες μιας κάποιας ηλικίας. Γενικά μιλώντας, τα λατινικά καθιερώθηκαν παγκοσμίως σαν γλώσσα της Νομικής επιστήμης ενώ τα αρχαία ελληνικά σαν γλώσσα της Ιατρικής.

Alea iacta est: ο κύβος ερίφθη, λέγεται ότι ειπώθηκε από τον Καίσαρα όταν διέβη τον Ρουβίκωνα. Σήμερα η φράση δηλώνει ειλημμένη απόφαση, κάτι τετελεσμένο που δεν πρόκειται ν’αλλάξει.

Carpe diem: Άδραξε τη μέρα. Από τις Ωδές του ποιητή Ορατίου. Στη σύγχρονη εποχή αυτή η παραίνεση έγινε της μόδας χάρη στην ταινία «Ο κύκλος των χαμένων ποιητών».

De gustibus et de coloribus non disputandum est: περί ορέξεως, θα το αποδίδαμε στα ελληνικά. Στην κυριολεξία: περί γούστων και χρωμάτων δεν γίνεται συζήτηση.

De jure, de facto: σύμφωνα με τον νόμο και σύμφωνα με την πράξη, δηλ.κάτι που έχει επιβληθεί δια νόμου σε αντίθεση με κάτι που υπάρχει εκ των πραγμάτων.

Dura lex sed lex: Σκληρός νόμος αλλά νόμος. Μια φράση από το ρωμαϊκό δίκαιο.

Hic et nunc: Εδώ και τώρα. Χρησιμοποιήθηκε ήδη από την αρχαιότητα από διάφορους φιλοσόφους για να προτείνει μια ζωή βασισμένη στην παρούσα στιγμή με γνώμονα την λογική.

Nomen est omen: Tο όνομα είναι οιωνός, λέει ένα λατινικό ρητό που αποδίδεται στον συγγραφέα κωμωδιών Πλαύτο. Όνομα και πράγμα λέμε εμείς ειρωνικά όταν το όνομα συμπίπτει με τον χαρακτήρα ή την εξωτερική εμφάνιση κάποιου. 

Omnia vincit amor: Ο έρωτας νικά τα πάντα, σύμφωνα με τον Βιργίλιο. Η δουλειά νικά τα πάντα, σύμφωνα με τον ίδιο (Labor omnia vincit). Φαίνεται ότι δυσκολευόταν ν’αποφασίσει…

Omnia mea mecum porto: Πάντα τα εμά μετ’εμού φέρω, στα αρχαία ελληνικά από τα οποία προέρχεται, αφού την διατύπωσε ένας απ’τους επτά σοφούς της αρχαιότητας, ο Βίας ο Πριηνεύς. Στα λατινικά την μετέφερε αργότερα ο Κικέρων και σημαίνει «όλα μου τα υπάρχοντα τα έχω μαζί μου». 

Urbi et orbi: Στην πόλη και στον κόσμο. Στις μεγάλες γιορτές, ο Πάπας δίνει αυτή την ευλογία στο συγκεντρωμένο πλήθος, σαν επίσκοπος της πόλης (της Ρώμης) και σαν κεφαλή της Καθολικής εκκλησίας (σε όλο τον κόσμο).

Veni, vidi, vici: Ήρθα, είδα, νίκησα. Την φράση έγραψε ο Καίσαρας σ’ένα γράμμα προς την Ρωμαϊκή Γερουσία μετά από έναν σύντομο πόλεμο και μια γρήγορη νίκη του κατά του βασιλιά Φαρνάκη Β’ του Πόντου

Κείμενο: Λητώ Σεϊζάνη

www.litoseizani.com