Διάσημοι αναγεννησιακοί ζωγράφοι που κληροδότησαν το ταλέντο τους στους γιούς τους  

Πολλά και διάφορα μπορούν να αφήσουν οι άνθρωποι στα παιδιά τους, εκτός από την περιουσία τους. Μπορεί να τους κληρονομήσουν τα προτερήματα και τα ελαττώματά τους, τις συνήθειές τους, τις ασθένειές τους, αλλά και το ταλέντο ή την φήμη τους. Ταλέντο και διάσημο όνομα, λοιπόν, αυτά ήταν τα δώρα από τους πατέρες προς τους γιούς στην περίπτωση μερικών Αναγεννησιακών ζωγράφων της Ιταλίας αλλά και των ονομαστών Λούκας Κράναχ στην Γερμανία (Πρεσβύτερου προς Νεώτερο) καθώς και των Τιέπολο (πατρός προς υιόν) που υπήρξαν μεταγενέστεροι, εποχής ροκοκό. Οι ημερομηνίες γεννήσεως και θανάτου των καλλιτεχνών αυτών δίνονται σε μερικές περιπτώσεις κατά προσέγγισιν καθώς τα ακριβή στοιχεία δεν είναι γνωστά.

Ξεκινάμε με τον Jacopo Bellini και τους δυο γιούς του, Gentile και Giovanni (υπήρξε επίσης πεθερός ενός άλλου περίφημου ζωγράφου, του Andrea Mantegna).

Ο Jacopo Bellini (1396-1470) ζωγράφος από την Βενετία, έζησε στο τέλος της όψιμης γοτθικής εποχής και στην αρχή της Αναγέννησης. Υπήρξε μαθητής του Gentile da Fabriano ενώ σ’ένα πέρασμά του από την Φλωρεντία γνώρισε το έργο των Brunelleschi, Donatello και Masaccio. Επιστρέφοντας στην Βενετία, άνοιξε το εργαστήριό του, στο οποίο εισχώρησαν και οι γιοί του Gentile (1429-1507) και Giovanni (1430-1516). Ο πατήρ Bellini δραστηριοποιήθηκε και σε άλλες πόλεις της Βόρειας Ιταλίας, όπως π.χ. Βερόνα και Πάντοβα. Το έργο του διακρίνεται για τα σοβαρά πρόσωπα στις εικόνες της Παναγίας που ζωγράφισε

Ο γιος του, Gentile, υπήρξε επίσημος ζωγράφος πορτραίτων των Δόγηδων της Βενετίας ενώ το 1479 πήγε για έναν χρόνο ως απεσταλμένος της Γαληνοτάτης στην Κωνσταντινούπολη καθώς ο Σουλτάνος είχε ζητήσει να προσλάβει κάποιον καλλιτέχνη που θα έφτιαχνε πίνακες με ανατολίτικα θέματα.

Ο μικρότερος γιος, ο Giovanni, (του οποίου η πραγματική σχέση με την οικογένεια αμφισβητείται σήμερα από τους ερευνητές), υπήρξε ιδιαίτερα παραγωγικός και ο πιο διάσημος από τους τρεις. Φιλοτέχνησε μια σειρά από πίνακες με θέμα την «Πιετά». Στα νεανικά του χρόνια επηρεάστηκε από τον εξ αγχιστείας συγγενή του Andrea Mantegna ενώ με τα έργα που είναι γνωστά ως Pala di Pesaro και Pala di San Giobbe έφτασε στο απόγειο της καλλιτεχνικής του ωριμότητας.  

Για τον Filippo Lippi (1406-1469) και τον υιό αυτού Filippino (1457-1504) τρέφω μια προσωπική συμπάθεια για λόγους που μάλλον δεν ενδιαφέρουν τον αναγνώστη. Γιος ενός χασάπη της Φλωρεντίας, ο Filippo Lippi έμεινε ορφανός από μητέρα (η μητέρα του πέθανε στη γέννα). Σε ηλικία οκτώ ετών ο μικρός αναγκάστηκε να μπει μαζί με τον αδελφό του σε μοναστήρι. Παράλληλα με την ζωή του μοναχού, άρχισε να καταπιάνεται επαγγελματικά με την ζωγραφική και επηρεάστηκε από μεγάλους καλλιτέχνες της εποχής του. Σύντομα άρχισε να ταξιδεύει σε διάφορες πόλεις της Ιταλίας όπου δημιούργησε διάφορα έργα. Το 1437 άνοιξε το δικό του εργαστήριο στην Φλωρεντία και ανέλαβε να ζωγραφίσει πίνακες για την Εκκλησία αλλά και για οικογένειες πατρικίων.

Η ζωή του Filippo Lippi έχει ενδιαφέρον και το πιο διάσημο έργο του είναι η λεγόμενη «Lippina» που βρίσκεται στο μουσείο Ουφίτσι της Φλωρεντίας. Απεικονίζει την αγαπημένη του ζωγράφου, την πανέμορφη Lucrezia Buti, με την οποία απέκτησε δύο παιδιά. Χάρη στην παρέμβαση του Κόζιμο των Μεδίκων, ο Πάπας επέτρεψε στον Filippo και την Lucrezia να αποδεσμευθούν από τη μοναστική ζωή και να ζήσουν μαζί σαν ζευγάρι.

Αν για τον Filippo Lippi έχει ειπωθεί ότι το πνεύμα του Masaccio είχε μπει μέσα στο σώμα του, τότε θα μπορούσαμε να πούμε ότι το πνεύμα του Filippo Lippi πρέπει να μπήκε στον Μποτιτσέλλι που μαθήτευσε κοντά του από το 1464 έως το 1467. Η ομορφιά των εικόνων ενός από τους μεγαλύτερους ζωγράφους της Αναγέννησης χρωστάει πολλά στον δάσκαλό του και αυτό είναι, πιστεύω, εμφανές.

Από την άλλη, ο γιος του Filippo Lippi, ο Filippino υπήρξε μαθητής του Μποτιτσέλλι αλλά στο δικό του στυλ υπάρχει κάποια μανιεριστική αλλαγή, ένα είδος ιμπρεσσιονισμού της εποχής. Στα θέματά του, στις εκκλησιαστικές σκηνές, μπορεί να διακρίνει κανείς τον απόηχο από τις πολιτικο-θρησκευτικές αναταραχές της Φλωρεντίας. Η πόλη ταλανιζόταν τότε ανάμεσα στα αυστηρά θρησκευτικά κηρύγματα του Σαβοναρόλα και στο αντίπαλο δέος των Μεδίκων.

Λιγότερο γνωστός από τον γιό του, ο Giovanni Santi (1435-1494) υπήρξε πατέρας του Ραφαήλ (1483-1520) –δεν είναι τυχαίο που τα μέλη της πιο διάσημης τριάδας της Ιταλικής αναγεννησιακής τέχνης είναι γνωστά με τα μικρά τους ονόματα: Μιχαήλ Άγγελος, Λεονάρντο και Ραφαήλ. Το έργο τους μας είναι τόσο οικείο. Όμως και ο πατέρας του Ραφαήλ, ο Giovanni Santi που έδρασε στο Ουρμπίνο, υπήρξε αξιόλογος ζωγράφος, όπως μαρτυρούν τα έργα του αλλά και οι γνώσεις του γύρω από την τέχνη της εποχής του.

Ο Ραφαήλ που έχασε και τους δυο γονείς του σε μικρή ηλικία, υπήρξε μαθητής του Περουτζίνο από τον οποίο επηρεάστηκε αισθητά. Στην διάρκεια της σύντομης ζωής του ο Ραφαήλ κατάφερε να εργαστεί για δυο Πάπες στη Ρώμη και να αφήσει στην ανθρωπότητα την Σχολή των Αθηνών μεταξύ άλλων αριστουργημάτων. Πριν φτάσει στη Ρώμη, η φήμη του ταλέντου του είχε εξαπλωθεί στα σημαντικά κέντρα της τέχνης της εποχής του, δηλαδή στην Ούμπρια και την Τοσκάνη. Στην Σιένα συνεργάστηκε με τον ζωγράφο Πιντουρίκιο για την διακόσμηση της Βιβλιοθήκης Piccolomini με τοιχογραφίες ενώ στην Φλωρεντία γνωρίστηκε με αρκετούς άλλους καλλιτέχνες και φιλοτέχνησε διάφορα έργα που του ανατέθηκαν από ιδιώτες –κάποια πορτραίτα αλλά και μια αριστουργηματική σειρά πινάκων με θέμα την Παναγία με το Θείο Βρέφος.  Όταν στα τέλη του 1508 ο Πάπας Ιούλιος ΙΙ τον κάλεσε στη Ρώμη μαζί με άλλους μεγάλους καλλιτέχνες όπως τον Μιχαήλ Άγγελο και τον Μπραμάντε, ο Ραφαήλ που ήταν τότε 25 ετών, διέκρινε μια μεγάλη ευκαιρία για την καριέρα του. Πράγματι ο Πάπας του ανέθεσε την διακόσμηση των Παπικών διαμερισμάτων που σήμερα είναι γνωστά ως Αίθουσες του Ραφαήλ. Η μεγάλη επιτυχία του τον ώθησε να ιδρύσει δικό του εργαστήριο, στο οποίο έρχονταν να εργαστούν όχι μόνο νεαροί βοηθοί αλλά και γνωστοί ζωγράφοι. Εκτός της ζωγραφικής, ο Ραφαήλ επιδόθηκε και στο αρχιτεκτονικό σχέδιο. Ο θάνατός του όταν ήταν μόνο 37 ετών ήρθε ν’ανακόψει την πορεία αυτού του μεγάλου αστέρα της τέχνης. Οι μαθητές και διάδοχοί του, πάντως, υπήρξαν πολυάριθμοι.

Κείμενο: Λητώ Σεϊζάνη  

www.litoseizani.com