Τρεις δίκες που διατρέχουν την ιστορία της ανθρωπότητας με την αξεπέραστη επιρροή τους σε κοινωνικό, θρησκευτικό ή φιλοσοφικό επίπεδο, την ανεπανάληπτη ιστορική αξία τους και το πανανθρώπινο ενδιαφέρον που προκάλεσαν.

Μία δίκη αποτελεί το πιο κομβικό σημείο της νομοθετικής εξουσίας. Είναι η στιγμή εκείνη που ένας κατηγορούμενος βρίσκεται αντιμέτωπος με την οριστική απόφαση ενός δικαστηρίου για την απονομή της ποινής του, η οποία απορρέει από την εξέταση των μαρτύρων και όλων των στοιχείων της υπόθεσης.

Μέσα στον ρου της Ιστορίας, υπήρξαν δίκες σημαντικές, εμβληματικές, οι οποίες έμειναν αναλλοίωτες για την ιστορική τους βαρύτητα, τη λαθεμένη τους κρίση, την ανυπακοή στις βασικές αρχές της νομοθετικής διαδικασίας, τη σημαντική τους επιρροή.

Στον παρόν άρθρο εξετάζουμε τρεις δίκες με αξεπέραστη επιρροή, ανεπανάληπτη ιστορική αξία και πανανθρώπινο ενδιαφέρον.

•    Η δίκη του Σωκράτη

Η Αθηναϊκή δημοκρατία σε μία από τις πιο μελανές της στιγμές. Η καταδίκη του Σωκράτη σε θάνατο αποτελεί μία από τις άδικες στιγμές της αρχαιότητας, αλλά και παράλληλα αποτελεί τη στιγμή εκείνη που καταξιώνει τον μεγάλο φιλόσοφο ως την πιο ηθική προσωπικότητα όλων των εποχών, ως ένα πρότυπο ανθρώπου απολύτως συνεπές στα λόγια και τις πράξεις του. Η απολογία του Σωκράτη αναδεικνύει την αξία της υπερασπίσεως του εαυτού, ο φιλόσοφος στέκεται με παρρησία απέναντι στους κατήγορους και καταρρίπτει τις κατηγορίες περί διαφθοράς των νέων με μοναδική επιχειρηματολογία. Ακόμα και αν ο Σωκράτης ήταν απολύτως πρόθυμος να υποταχθεί σε έναν άδικο νόμο, αφού ο σεβασμός στις αποφάσεις της Δικαιοσύνης υπήρξε κομβικό σημείο στη διδασκαλία του, υπερασπίστηκε με σθένος τον εαυτό του. Ο Σωκράτης πίνει το κώνειο, ζητάει να δοθεί ένας κόκορας προς τιμήν του Ασκληπιού και σβήνει ήσυχος. Το πνεύμα του κυρίαρχο σε ολόκληρη την πορεία της Ιστορίας, παντοτινά ζωντανό...

•   Η δίκη του Ιησού Χριστού

 Με τα σύγχρονα νομικά μάτια, η αξιολόγηση της δίκης του Ιησού Χριστού παρατηρεί πολλές παραβιάσεις και παραπτώματα για το πρωτόκολλο της εποχής εκείνης. Ο Καϊάφας εξοργίζεται με την ομολογία του ίδιου, σηκώνεται όρθιος και σκίζει τα ιμάτιά του, όταν σύμφωνα με τον κανονισμό της εποχής εκείνης έπρεπε να βρίσκεται σε καθιστή θέση. Ο Ιησούς υπομένει στωικά τις ερωτήσεις εκείνων που προσπαθούν να βρουν μία αφορμή να τον κατηγορήσουν για βλασφημία, αφού ο Ίδιος διαψεύδει τις ελπίδες τους για την έλευση ενός Μεσσία με δύναμη και εξουσία επί γης. Στην ερώτηση του Πιλάτου για την έννοια της αλήθειας παραμένει σιωπηλός, επιθυμώντας ακόμα και εκείνη τη στιγμή να δείξει απέραντο σεβασμό στην ανθρώπινη ελευθερία. Το θείο σχέδιο όμως, επιθυμεί να υπάρξει σταύρωση και Ανάσταση, αφού εκεί στηρίζεται και βρίσκεται ο ίδιος ο πυρήνας της Χριστιανικής διδασκαλίας.

•   Η δίκη της Νυρεμβέργης

 Νομίζω οι περισσότεροι νομικοί θα επιθυμούσαν να παρευρεθούν στη συγκεκριμένη δίκη, καθώς αυτή η δίκη αφορούσε εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Η δίκη των ναζί εγκληματιών πολέμου ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 1945 και διήρκησε έως την 1η Οκτωβρίου του 1946. Η σύσταση του Δικαστηρίου καθορίστηκε κατόπιν συμφωνίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, Μεγάλης Βρετανίας και ΕΣΣΔ. Η θηριωδία του Ναζισμού απέναντι στην ανθρώπινη δικαιοσύνη, σε μία νομική υπόθεση που έχει και ιδιαίτερο ενδιαφέρον από άποψη νομικής, καθώς οι ίδιοι δικάστηκαν με νόμο που δεν υπήρχε πριν. Σίγουρα, ένα από τα κορυφαία νομικά γεγονότα του 20ου αιώνα.

Και οι τρεις αυτές δίκες ανήκουν στις διασημότερες όλων των εποχών. Ύψιστης σημασίας για την ανθρωπότητα, εξαιρετικά διδακτικές και πολύτιμες για  διάφορους λόγους στην καλλιέργεια της δικής μας κριτικής σκέψης και στάσης απέναντι στα πράγματα.

Κείμενο: Μαρία Σκαμπαρδώνη

Σ.Σ η φωτογραφία εξωφύλλου είναι από την ERTNEWS.