Μια μέρα στη ζωή του Ισαάκ Μποργκ

Μια μέρα στη ζωή του Ισαάκ Μποργκ

Σκέψεις για την ταινία "Άγριες φράουλες" του Μπέργκμαν

Είδα πρόσφατα για πρώτη φορά την ταινία "Άγριες φράουλες" του Ίγκμαρ Μπέργκμαν και αναρωτήθηκα αν οι πιο νέοι μπορούν σήμερα να την παρακολουθήσουν με ενδιαφέρον. Οι πιο νέοι που δεν μεγάλωσαν με "κουλτουριάρικες" ασπρόμαυρες ταινίες στον κινηματογράφο "Στούντιο" της Αθήνας (και σε άλλες παρόμοιες αίθουσες), όπως η δική μου γενιά.

Πρωταγωνιστής ο Ισαάκ Μποργκ που έχει τα ίδια αρχικά με τον σκηνοθέτη, και επομένως μας κάνει να σκεφτούμε ότι η ταινία είναι αυτοβιογραφική. (Ο ίδιος ο Μπέργκμαν εξηγεί σε μια συνέντευξη ότι ο κεντρικός ήρωας δεν είναι ο ίδιος αλλά ο πατέρας του). Είναι ένας ηλικιωμένος χήρος, καθηγητής ιατρικής που πρόκειται εντός της ημέρας να βραβευτεί με σημαντική τιμητική διάκριση από το Πανεπιστήμιο του Λουντ. Έτσι, ξεκινάει η ταινία, το πρωί αυτής της μεγάλης ημέρας. Ο Ισαάκ ξυπνάει από έναν εφιάλτη. Έχει δει στον ύπνο του ένα ρολόϊ χωρίς δείκτες και κάτι ακόμα, κάτι πολύ τρομακτικό. Πρόκειται για μια δυνατή σκηνή, χαρακτηριστική του Μπέργκμαν.

Σκηνή από τις 'Αγριες Φράουλες

Η ημέρα ξεκινάει λοιπόν με άσχημους οιωνούς, ο πρωταγωνιστής δείχνει ανήσυχος και φοβισμένος.

Στο μακρύ ταξίδι με αυτοκίνητο από το σπίτι του μέχρι το Λουντ όπου θα γίνει η τελετή, τον συνοδεύει η νύφη του, Μαριάν, η γυναίκα του γιού του, η οποία δεν χάνει την ευκαιρία να τον κατηγορήσει ότι είναι ένας παλιόγερος, εγωιστής. Το ίδιο έχει κάνει νωρίτερα και η οικονόμος του. Ο θεατής βγάζει το συμπέρασμα πως ο Ισαάκ είναι πράγματι ένας άκαρδος, απαίσιος άνθρωπος.

Στον δρόμο κάνουν μια στάση για να δείξει ο Ισαάκ στην Μαριάν το σπίτι των παιδικών του χρόνων, το οικογενειακό εξοχικό τους που τώρα είναι έρημο. Με ένα σκηνοθετικό εύρημα που σίγουρα θα ήταν πολύ πρωτότυπο στην εποχή του, ο πρωταγωνιστής "βλέπει" με την φαντασία του τα νεανικά του χρόνια χωρίς ο ίδιος να συμμετέχει. Μπροστά του βρίσκεται ο παιδικός του έρωτας, μια κοπέλα που τελικά προτίμησε να παντρευτεί τον αδελφό του. Οι σκηνές αυτές με τα ρούχα εποχής και μια ονειρική ατμόσφαιρα, θυμίζουν την έγχρωμη μεταγενέστερη ταινία του ίδιου "Φανή και Αλέξανδρος".

Το ταξίδι προς το Λουντ συνεχίζεται και μαζί με τον γιατρό και τη νύφη του ταξιδεύει τώρα μια παρέα νέων παιδιών που κάνουν ωτοστόπ. Είναι μια κοπέλα, η Σάρα, με δυο φίλους της. Τη Σάρα υποδύεται η Μπίμπι Άντερσον σε διπλό ρόλο (είναι και η παλιά αγαπημένη του Ισαάκ -στο παρελθόν και στο παρόν ανάμεσα σε δύο άντρες). Στην πορεία προστίθεται και ένα ιδιόρρυθμο ζευγάρι, θα έχουν κι αυτοί συμβολικό λόγο ύπαρξης στην ταινία.

Σε κάποια στάση για βενζίνη, εμφανίζεται και ο Μαξ φον Σύντοφ στον ρόλο του βενζινά που επαινεί τον Ισαάκ για την προσφορά του στο χωριό γενικά και στην οικογένειά του ειδικά. Όλοι αγαπούσαν αυτόν τον γιατρό, λέει. Είναι η πρώτη φορά που ακούμε κάτι καλό γι'αυτόν; Όχι. Η παλιά του αγαπημένη τον είχε επαινέσει κι εκείνη στα φλας μπακ. Άρα ο πρωταγωνιστής δεν είναι ασπρόμαυρος και μονοδιάστατος, έχει πολλές πτυχές. Αυτή η παράξενη μέρα με τις πραγματικές και τις φανταστικές συναντήσεις, με τους εφιάλτες, τις ονειροπολήσεις, τις αναμνήσεις, θα τον αλλάξει, θα τον μαλακώσει.

Μια μέρα, μια μόνο μέρα, γεμάτη γεγονότα, πολλές αποκαλύψεις και εκμυστηρεύσεις.

Δεν είμαστε ασπρόμαυροι οι άνθρωποι. Δεν είμαστε μόνο καλοί ή μόνο κακοί όπως στις ταινίες του Χόλλυγουντ. Στην σουηδική ταινία του μεγάλου Μπέργκμαν που οπωσδήποτε κάτι γνώριζε για την ανθρώπινη ψυχή, βλέπουμε πώς μπορούν τα γεγονότα των παιδικών και νεανικών ετών να μας επηρεάσουν, πώς μας αλλάζουν οι πράξεις των άλλων, πώς ένας καλός λόγος έχει σημασία.

Για τον Ισαάκ όλη η ζωή του περνάει από μπροστά του, μήπως τον περιμένει ο θάνατος; Συναντά τη μητέρα του και τον γιό του, μαθαίνει μυστικά, δέχεται κατηγορίες και επαίνους. Το παρελθόν και το παρόν τον ταρακουνάνε, η ψυχή του είναι σε διαρκή αναβρασμό. Μαζί και η δική μας ψυχή, αναρωτιόμαστε αν θα θέλαμε να ζήσουμε μια τέτοια μέρα, που το υποσυνείδητο θα ξύσει τον βυθό της ύπαρξής μας και θα φέρει φουρτούνα κι αναταραχή στην επιφάνεια...

Κείμενο: Λητώ Σεϊζάνη , Νοέμβριος 2021


Εκτύπωση   Email