Η ιστορία της φανουρόπιτας και πώς ο Άγιος Φανούριος, στην Ορθόδοξη και λαϊκή συνείδηση, ταυτίστηκε με την ελπίδα, με την απόκτηση του απολεσθέντος, με τη βοήθεια που θα μας ενισχύσει να ανακαλύψουμε αυτά που ξεπερνούν τις δικές μας δυνάμεις... 

Η παραδοσιακή φανουρόπιτα, ιδιαίτερα νόστιμη, αποτελείται από 7 ή 9 υλικά, τα οποία συμβολίζουν τις ημέρες της Δημιουργίας, τα (επτά) Μυστήρια και τα (εννέα) Τάγματα των Αγγέλων. Αν και η συνταγή της φανουρόπιτας είναι απλοϊκή, είναι γοητευτικό να αντιλαμβανόμαστε πως η ανθρώπινη φύση προσφεύγει σε κάθε δυνατό και αδύνατο μέσα προκειμένου να μη χάσει την ελπίδα.

Η ιστορία της φανουρόπιτας στην εκκλησιαστική παράδοση

Λέγεται πως οι άνθρωποι ξεκίνησαν να ζυμώνουν την πίτα σαν μια ικεσία προς τον Θεό ώστε να δείξει το έλεός Του στη μητέρα του Αγίου Φανουρίου, μια σκληρή και άκαρδη με τους φτωχούς γυναίκα, για την οποία ο γιος της Άγιος Φανούριος προσπάθησε να αποτρέψει την τιμωρία της στην Κόλαση. Η προσπάθεια του Αγίου έμεινε ατελέσφορη και έκτοτε ζήτησε κάθε χρόνο να ετοιμάζεται μια πίτα, η οποία έχει σκοπό έστω και μετά θάνατον, να βοηθήσει στην ελάφρυνση της τιμωρίας της μητέρας του και να εκφράσει την επιθυμία στο Μεγαλοδύναμο να δείξει μεγαλύτερο έλεος στην ψυχή της.

Η παράδοση είναι και αυτή ένα μέρος της κοινωνίας, η οποία λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον. Δεν είναι εχθρός της προόδου όταν δεν αναχαιτίζει την εξέλιξη,  μάλιστα, ουκ ολίγες φορές μπορεί και να συμπορευτεί μαζί της.

Ακόμα και αν αυτό το μέρος της παράδοσης θα μπορούσε να χαρακτηριστεί παρωχημένο για κάποιους, αυτή η συνήθεια αναδεικνύει την ομορφιά της απλότητας, τη συμβολή της πίστης στη διατήρηση της ελπίδας, τη γοητεία της μαγειρικής τέχνης η οποία μπλέκεται με όμορφες μυρωδιές και σμιλεύεται με την εκκλησιαστική παράδοση.

 Ο Άγιος Φανούριος, την μνήμη του οποίου εορτάζουμε στις 27 Αυγούστου, όπως δηλώνει και το όνομα του, φανερώνει πράγματα που εκείνος που φτιάχνει φανουρόπιτα αποζητά με αγωνία. Ο πιστός που έχει ξεπεράσει και τον πιο επίδοξο αναζητητή, στρέφεται τώρα στο θείο στοιχείο και ζητάει τη βοήθειά του.

Όλοι έχουμε σίγουρα κάτι που αποζητάμε με πάθος και προσπαθούμε με κάθε τρόπο να ανακαλύψουμε ή να ξαναβρούμε. Η επιθυμία μας ακόμα και μέσα από το φτιάξιμο μίας πίτας την ημέρα της γιορτής του Αγίου είναι να συνδεθούμε με κάτι χαμένο και φανερώνει το ότι η Εκκλησιαστική παράδοση διατηρεί την αισιοδοξία και τη συναισθηματική μας βεβαιότητα ότι η υπόθεση που μας αγχώνει στο τέλος θα έχει θετική έκβαση.

Κείμενο: Μαρία Σκαμπαρδώνη