Μια ανάλυση -  Αβγολίδα, Κύπρος

Μια ανάλυση - Αβγολίδα, Κύπρος

Γιατί αξίζει να  θυμάται κανείς, αυτά που άλλοι θεωρούν  ξεχασμένα!

Μιας και διανύουμε την αρχή ενός νέου καλοκαιριού, ας πάρουμε την ευκαιρία να θυμηθούμε τα παλιά, και ίσως έτσι να μπορέσουμε να ονειρευτούμε για το αύριο.

Για ποιες θύμησες μιλάω όμως; Μα φυσικά για τις θύμησες των κατεχομένων χωριών της Κύπρου, της μεγαλονήσου της Μεσογείου.  

Θα μου πεις εξ άλλου, “Δεν τα ξέρουμε για τα κατεχόμενα; Τόσα χρόνια τα ακούμε!”. Κι όμως, έλα που δεν…  

Ένα κεφάλαιο το οποίο κρύβει διάφορα μυστικά, τόσο σε θέματα πολιτισμού, δημογραφίας, ιστορίας, αλλά ακόμη και γεωγραφίας, μέλλει να διαβαστεί από τις απλές οθόνες των υπολογιστών σας.  

Ένας κύκλος συζητήσεων που συσχετίζεται με το βιβλίο «Κυπρίων γη αέναη», που ελπίζω πραγματικά να αφήσει έκπληκτους τους νέους και τους αμαθείς, αλλά και να δωρίσει μια γλυκιά νοσταλγία στους παλιούς και τους γνώστες.  

Πριν όμως αρχίσουμε αυτό το ταξίδι, απλώς να σημειωθεί, πως όντως υπάρχει μια λεπτή γραμμή που διαχωρίζει τη μυθοπλασία, από την πραγματικότητα, και όσο για τα γεγονότα που αφορούν μερικά χωριά, ο αναγνώστης καλείται να διαβάσει τις λεπτομέρειες που θα του δοθούν με μια καλοπροαίρετη δυσπιστία.  

Είτε πιστεύετε αυτά που διαβάζετε, είτε όχι, να τα ερευνάτε. Μπορεί και εσείς να ανακαλύψετε κάτι διαφορετικό. Αυτό εστί έρευνα εξ άλλου.  

Ας αρχίσουμε λοιπόν!  

Πρώτο χωριό σε αυτό το ταξίδι μας είναι το χωριό της Αβγολίδας! Άλλοτε Αβγολίδα, άλλοτε Αυγολίδα, και άλλοτε (Με τα λεγόμενα των Ενετών), Ενγκαλίδο. Ωστόσο, όλοι οι ερευνητές, υποδεικνύουν πως η ονομασία του χωριού συνδέεται με τις αυκολιές, που στα βαριά Κυπριακά, είναι τα μεγάλα αρδευτικά αυλάκια.  

Αυτό το μικρό χωριό βρίσκεται στην επαρχία Αμμοχώστου, και συγκεκριμένα στα δυτικά της περιφέρειας της Καρπασίας (Της μεγάλης μύτης της Κύπρου), και έως το 1974 κατοικείτο εξ ολοκλήρου από Τουρκοκύπριους, δηλαδή ήταν Τουρκοκυπριακό χωριό.

Το πιο πάνω γεγονός έφερε το χωριό στο προσκήνιο το 1963, όπου μαζί με άλλα γειτονικά Τουρκοκυπριακά χωριά, αποτέλεσαν Τουρκοκυπριακό θύλακα, λόγω του ότι οι Τουρκοκύπριοι αποχώρησαν το 1963 (μετά από διακοινοτικές ταραχές) από την κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Πράγμα, που είχε ως αποτέλεσμα, αρκετά χωριά, για λόγους που ακόμη και σήμερα παραμένουν αδιευκρίνιστοι και θολοί, να δημιουργήσουν τοπικές αυτοδιοικήσεις, ή αλλιώς, θύλακες.  

Το ανωτέρω θέμα χρήζει μιας μεγάλης συζήτησης, η οποία κάθε έτος εμπλουτίζεται με ακαδημαϊκή αλλά και συγγραφική έρευνα, αν και η κοινή γνώμη και ένα ποσοστό αυτής της έρευνας, θέλουν τους Τουρκοκύπριους να παρακινούνται από τρίτους, αλλά και από τις δικές τους πολιτισμικές φοβίες. Αυτό θα συζητηθεί με λεπτομέρεια για τα υπόλοιπα χωριά, μιας και η Αυγολίδα, λόγω του μικρού πληθυσμού της (γύρω στα 120 άτομα) δεν έπαιξε σημαντικό ρόλο στα γεγονότα του 1963, ή στην περίοδο 1963 – 1974.

Κύπρος, Καρπασία
                                 

Πίσω στα πιο ανθρώπινα όμως.

Αν και η Αβγολίδα αναφέρεται στους Ενετικούς χάρτες (δηλαδή στους χάρτες που δημιουργηθήκανε την περίοδο της Ενετοκρατίας στην Κύπρο 1489-1571), δεν υπάρχει αναφορά της σε χάρτες της Φραγκοκρατίας (περίοδος 1191-1489).  

Σημειωτέον, πως η ίδια η έννοια Φραγκοκρατία, χρήζει και αξίζει μιας μεγάλης συζήτησης, μονάχα για το τί συνέβαινε εκείνη την εποχή σ’ αυτή τη πονεμένη μεγαλόνησο, τόσο πολιτισμικά, όσο και κυβερνητικά.  

Παρ’ όλα αυτά, η Αυγολίδα ήταν σίγουρα οικισμός στην περιοχή, πριν καν αρχίσει η περίοδος των Ενετών. Γεγονός το οποίο μαρτυρούν τόσο η εκκλησία της Αγίας Μαρίνας που είναι κτίσμα του 12ου αιώνα, με τις σχεδόν κατεστραμμένες της τοιχογραφίες, όσο και τα τοπωνύμια «Φραγκόλακκος» και «Κάστρος», τα οποία μέχρι το 1974 χρησιμοποιούνταν από τους ντόπιους και τους Καρπασίτες. 

Ενόσω ο αναγνώστης διαβάζει τα ανωτέρω, μια ερώτηση σίγουρα ήρθε στο μυαλό του.

“Μα γιατί είναι Τουρκοκυπριακό χωριό, άμα η ονομασία του χωριού είναι Ελληνική, και είχε και εκκλησία, και έχει τοπωνύμια που παραπέμπουν στα Ελληνικά;”  Η απάντηση για αυτό, αν και απλή, είναι δύσκολη ως προς τη διευκρίνιση της.

Ως μια σύντομη περίληψη, βλέπουμε πως το 1571, όταν οι Οθωμανοί κατέλαβαν το νησί δια της βίας (αλλά και με μια βοήθεια εκ των έσω), δύο αλλαγές έγιναν άμεσα, αλλά και στους αιώνες που ακολουθήσανε.

Πρώτον, το 1581, περίπου 12 χιλιάδες οικογένειες, δηλαδή γύρω στα 30.000 άτομα, “εξοριστήκανε” από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, από τα βάθη της Ανατολής, στο νησί της Κύπρου, πληθαίνοντας τον πληθυσμό των 110 χιλιάδων Χριστιανών της Κύπρου. Αν και στον αιώνα που ακολούθησε, αρκετές χιλιάδες Μουσουλμάνοι διέφυγαν από το νησί, ένα μέρος τους έμεινε πίσω.

Η δεύτερη αλλαγή όμως ήταν η πιο μεγάλη, και συνάμα, αυτή που μας φέρνει πίσω στην Αβγολίδα.

Μια από τις αλλαγές που έφερε η Οθωμανοκρατία στο νησί, ήτανε η αύξηση των επισκοπών, με την μετέπειτα προσάρτηση των Εξελληνισμένων, φραγκικής καταγωγής, επισκόπων. Αυτό, είχε ως επέκταση την αύξηση της φορολογίας για τους Χριστιανούς της Κύπρου, αλλά και την δια της βίας/δικαιωματική αλλαγή πίστης, από Χριστιανική σε Μουσουλμανική, για σκοπούς μειωμένης φορολογίας.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να δημιουργήσει μια αλυσιδωτή αντίδραση, και διάφοροι Φράγκοι, Ενετοί, Αρμένιοι, Έλληνες, Μαρωνίτες, μέλη της Βασιλικής οικογένειας, αλλά και λοιποί ευγενείς του νησιού, είτε να υπόκεινται σε βαριά φορολογία, είτε να διώκονται περιστασιακά και μη από τις Οθωμανικές αρχές και τοπικούς παράγοντες, κυβερνητικούς και μη.

Απόσπασμα από ποίημα του Σ. Νικολάου (Νισολομού) για τα κατεχόμενα χωριά της Κύπρου

Λόγω των ανωτέρω, διάφορα χωριά έχουν Ελληνικές ονομασίες, αλλά και μιλούσαν την Κυπριακή διάλεκτο των Ελληνικών, μέχρι και το 1974, ή ακόμη και σήμερα. Γεγονός που καθιστά αυτούς τους εξισλαμισμένους χωρικούς, και τα χωριά, Λινοβάμβακες και Λινοβαμβακικά. Ένας όρος που θα εξηγηθεί αργότερα, σε πιο αρμόζοντα χωριά.

Η Αυγολίδα όμως, αν και ένα ήπιο παράδειγμα, δεν παύει να είναι ένα παράδειγμα του πως η ιστορία επηρεάστηκε κατά τα χρόνια της Οθωμανοκρατίας, φέρνοντας μας έτσι στο σήμερα.

Σε ένα σήμερα με ένα χωριό, με μια άλλη ονομασία, με μια εκκλησία κατεστραμμένη, και με τα παλιά σιτηρά, τις ελιές, και τις παραδόσεις, παγωμένα στον χρόνο.

Κείμενο: Στέλιος Νικολάου (Νισολομού)

Πηγή Φωτογραφίας: http://www.polignosi.com/cgibin/hweb?-A=1453&-V=limmata


Εκτύπωση   Email