Μια ανάλυση - Αγία Μαρίνα Σκυλλούρας

Μια ανάλυση - Αγία Μαρίνα Σκυλλούρας

Πολύ κοντά στο χωριό της Αγίας Ειρήνης, κάπου πιο Ανατολικά, στα όρια Λευκωσίας – Κερύνειας, υπάρχει ένα ιδιαίτερα ξεχωριστό χωριό που λέγεται Αγία Μαρίνα Σκυλλούρας. Και ο λόγος για την ξεχωριστή ταυτότητα του; Οι Μαρωνίτες.

Αν και αναφερθήκαμε στο χωριό της Αγίας Ειρήνης της Κερύνειας σε αυτούς, στα μάτια του μέσου Ελλαδίτη η έννοια Μαρωνίτης είναι σχεδόν, ή εντελώς άγνωστη. Τί είναι λοιπόν οι Μαρωνίτες και ποια η ιστορία τους;  

Οι Μαρωνίτες είναι μια εθνοθρησκευτική κοινότητα που ανήκει στο Ανατολικό Χριστιανικό Δόγμα της Καθολικής  Εκκλησίας και ονομάζεται έτσι εις μνήμη του Ερημίτη Ιωάννη Μάρωνα που έζησε το 350-410 μ.Χ. περίπου στο Όρος Ταύρος της Συρίας.  

Η παρουσία των Μαρωνιτών στην Κύπρο, παρατηρείται στα τέλη του 7ου αιώνα μ.Χ., όταν οι Μαρωνίτες βρήκαν καταφύγιο στο νησί, μακριά από τις επιδρομές και τις θρησκευτικές συγκρούσεις στη Συρία και στο Λίβανο. Ένα προσφυγικό κύμα που συνέχισε για αιώνες, μέχρι το 938 μ.Χ. όταν και καταστράφηκε από τους Άραβες η Μονή του Αγίου Μάρωνα στην Ακάμεια.  

Ένα μεγαλύτερο κύμα υπήρξε και περί τα τέλη του 12ου αιώνα στο πλέον Βασίλειο της Κύπρου, με το απόγειο της δόξας τους, να είναι ο 14ος αιώνας, όπου ο αριθμός των Μαρωνιτών ανήλθε στις 80.000 άτομα, ενώ η Μαρωνίτικη Αρχιεπισκοπή στην Κύπρο ιδρύθηκε την ίδια περίοδο (1316) με έδρα τη Λευκωσία.  

Μέχρι την αρχή της Οθωμανοκρατίας στην Κύπρο όμως (1572) ο αριθμός τους έπεσε περίπου στους 8.000, λόγω διάφορων παραγόντων, όπως εξισλαμισμούς, διώξεις, αναγκαστική Λατινοποίηση πιο πριν από Ενετούς, και τα λοιπά.  

Οι πιέσεις ήταν τόσο μεγάλες, που η Μαρωνίτικη Αρχιεπισκοπή μεταφέρθηκε στο Λίβανο, ενώ οι ευθύνες για τις Μαρωνίτικες εκκλησίες μεταφέρθηκαν στους Φραγκισκανούς ιερείς, και πιο μετά (μαζί με τους Μαρωνίτες τους ίδιους) υπάγονταν στη δικαιοδοσία του Μητροπολίτη Κυρηνείας.   

Με την Αγγλοκρατία (1878) ο τρόπος ζωής τους, μαζί και των υπόλοιπων Χριστιανών, έγινε καλύτερος, ενώ το 1960, η ανεξαρτησία του νησιού, βρίσκει τους Μαρωνίτες να αναγνωρίζονται ως θρησκευτική ομάδα αλλά να ανήκουν στην Ελληνοκυπριακή κοινότητα με τους Αρμένιους και τους Λατίνους. Εδώ καλό θα ήταν να αναφέρουμε και τους τσιγγάνους, τόσο τους Χριστιανούς , όσο και τους Μουσουλμάνους που αμφότεροι συγκαταλέγονται στο σύνολο των Τουρκοκυπρίων.   

Σήμερα, το μόνο θετικό για την κοινότητα, μετά τις αλλαγές που έφερε η εισβολή, είναι πως η γλώσσα τους, η Κυπριακή Μαρωνίτικη Αραβική, έχει αναγνωριστεί από το 2008 ως μειονοτική γλώσσα της Κύπρου, αν και η μητρική γλώσσα των Μαρωνιτών είναι τα Ελληνικά.    

Παράλληλα, πλέον, από τα κάποτε 66 χωριά που είχανε, οι Μαρωνίτες σήμερα ζούνε διάσπαρτοι σε όλη την Κύπρο και αριθμούν κοντά στις 9 χιλιάδες άτομα, ενώ στα 4 (και μόνα πλέον) κατεχόμενα χωριά των Μαρωνιτών, τα χωριά Ασώματος, Καρπάσια, Αγία Μαρίνα και Κορμακίτης, κατοικούνται από όσους εγκλωβισμένους Μαρωνίτες δίνουν ακόμη την υπέρτατη θυσία αγάπης, με τον Κορμακίτη να είναι το σύμβολο δύναμης των Μαρωνιτών.   

Ωστόσο, το μόνο χωριό που τώρα μένει άδειο, είναι αυτό της Αγίας Μαρίνας της Σκυλλούρας, που πλέον λειτουργεί σαν στρατιωτική βάση για τον κατοχικό στρατό, ενώ οι κάτοικοι του (414 το 1974) διαμένουν στο χωριό Κοτσιάτης στις ελεύθερες περιοχές, επί το πλείστον.   

Αξιοσημείωτο το γεγονός πως το 1960, με την ίδρυση της δημοκρατίας, υπήρχαν και περίπου 60 Τουρκοκύπριοι στο χωριό, ενώ οι μικτοί γάμοι ήτανε αν όχι συχνό, υπαρκτό φαινόμενο. Ωστόσο, οι Τουρκοκύπριοι, μέχρι το 1974 και λόγω των διακοινοτικών ταραχών είχαν εξαφανιστεί από το χωριό, όπως έγινε και σε τόσα άλλα μικτά χωριά, για λόγους τους οποίους ακόμη δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.  

Αγία Μαρίνα Σκυλλούρας, Κύπρος

Όμως ας μεταφερθούμε μακριά από όλη αυτή τη μουντίλα καις ας προτιμήσουμε να δούμε τις ομορφιές αυτού του τόπου παρά τα κακά που τον βρήκανε.  

Οι Μαρωνίτες λοιπόν, που είναι και οι κάτοικοι της Αγίας Μαρίνας της Σκυλλούρας, έχουν μια ιδιαίτερη παρουσία στα Κυπριακά δρώμενα.   

Είναι γνωστό και φημισμένο πως είναι οι πιο κεφάτοι μουσικοί, και αυτοί που κάνουν τα πιο ωραία και ζωντανά γλέντια των γάμων (ή αλλιώς Ζιαφέθκια). Ενώ μέχρι και σήμερα, οι Μαρωνίτες που είναι διάσπαρτοι σε όλη την Κύπρο, μοιάζουν σαν να είναι πιο κοντά στην παράδοση της Κύπρου από όσο ο μέσος Ελληνοκύπριος.   

Αυτό το κέφι τους πηγάζει από πολλούς παράγοντες, όμως όσον αφορά το χωριό της Αγίας Μαρίνας της Σκυλλούρας, ίσως οι Μαρωνίτες να ήτανε τόσο κεφάτοι, από την υπέροχη θέα που προσφέρουνε τα τριγύρω τοπία του χωριού, ειδικά από το Δυτικό ύψωμα του Μαρωνίτικου μοναστηριού, όπου κάποιος μπορεί να θαυμάσει τον κάμπο της Μόρφου και της ευρύτερης Μεσαορίας.   

Μιας και ο οικισμός είναι κτισμένος επάνω σε ένα οροπέδιο, ένας αναγνώστης μπορεί να φανταστεί τί ομορφιές μπορεί να δει κανείς. Και σαν να μην φτάνανε αυτά, το τριγύρω τοπίο, με εξαίρεση τα σιτηρά και τις αμυγδαλιές που αφθονούν στον τόπο, μοιάζει σαν μια ζωγραφιά μέσα από το βιβλίο Ο Αλή Μπαμπά και οι 40 κλέφτες, ή σαν μια φωτογραφία από τη μακρινή Περσία ή και την Αραβία. Ξεροί λόφοι, βοσκοτόπια γεμάτα με κατσίκες και αρνιά, και μια απέραντη καθαρή θέα μέχρι εκεί που φτάνει το μάτι.  

Είναι εντελώς σίγουρο πως αν κάποιος καταφέρει να μείνει στα τριγύρω χωράφια μέχρι τις μεταμεσονύκτιες ώρες, θα μπορέσει να δει πεντακάθαρα όλα τα αστέρια του ουρανού που φωτίζουνε το μαύρο της νύχτας.   

Εκτός από αυτή τη φυσική ομορφιά, το χωριό ήταν φημισμένο και για τους φορτηγατζήδες του (δηλαδή τους οδηγούς των φορτηγών) οι οποίοι κατέφευγαν για εργασία στα περιβόλια της Μόρφου, του Καραβά και της Λαπήθου, ενώ αξιοσημείωτο είναι πως λειτουργούσε και δημοτικό στο χωριό.   

Ωστόσο, ας πάμε λίγο στα βασικά. Ποια είναι η ιστορία αυτού του τόπου;

Το χωριό ιδρύθηκε κατά τη διάρκεια των Βυζαντινών χρόνων και περιηγητές όπως ο καθηγητής της θεολογίας Τζιρόλαμο Ναντίνι (1596 η επίσκεψη του), επιβεβαιώνουν τη διατήρηση της παρουσίας των Μαρωνιτών εκεί στη διάρκεια των αιώνων, ενώ τα κατάλοιπα μιας Βυζαντινής πόλης στην τοποθεσία Φλούη (που τώρα πια στεγάζει την ανακαινισμένη πλέον εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Κοκκινόκρεμμου) μαρτυρούν την αιωνόβια παρουσία του Ελληνικού στοιχείου στην περιοχή.   

Ωστόσο, το χωριό σίγουρα αφθονεί από εκκλησίες, αφού το μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη, έχει δύο εκκλησίες (μια παλαιά και απρόσιτη και μια καινούρια) της Αγίας Μαρίνας, εκ των οποίων η πιο καινούρια κτίστηκε το 1972 και από το 1974 λειτούργησε τέσσερις φορές.   

Επιπροσθέτως, υπάρχει και το μοναστήρι του Προφήτη Ηλία που χτίστηκε το 1735, και που αποτελούσε προορισμό για τους Μαρωνίτες κάθε 20 του Ιουλίου..  

Δυστυχώς, το μοναστήρι βομβαρδίστηκε κατά τη δεύτερη φάση του πολέμου, αναγκάζοντας τους πιστούς και τους μοναχούς να τραπούν σε φυγή. Παρόλα αυτά, μετά από το 2006, σε κάθε περίοδο εορτής του Προφήτη Ηλία επιτρέπεται το προσκύνημα, ενώ από το 2008 και μετά έχουν γίνει εργασίες για καθαρισμό και περίφραξη του μοναστηριού.

Υπάρχει και δεύτερο μοναστήρι προς τιμήν του Προφήτη Ηλία, ωστόσο μένουνε μόνο τα ερείπια του, μιας και είχε κτιστεί το 1508.   

Εκτός από τα ανωτέρω, θα μπορούσαμε να μιλάμε για ατελείωτες ώρες για τις μουσικές και τις άλλες παραδόσεις των Μαρωνιτών, μιας και μέχρι και σήμερα υπάρχει ζήτηση Μαρωνιτών μουσικών για την μουσική υπόκρουση παραδοσιακών και μη γάμων και ζωμάτων (το ζώμα είναι το στόλισμα του γαμπρού/νύμφης πριν από τον γάμο, και έχει καθιερωθεί ως ένα από τα κύρια έθιμα που τελούνται στου παραδοσιακούς γάμους).  

Δυστυχώς όμως, αυτή η όμορφη παράδοση τους μένει ημιτελής, μιας και το χωριό τους περιμένει. Περιμένει (ή μάλλον, αναμένει) να έρθει μια 17η Ιουλίου, και όλοι οι Μαρωνίτες να γλεντήσουν ξανά το όνομα της Αγίας Μαρίνας.

Κείμενο: Στέλιος Νικολάου (Νισολομού)

Πηγή φωτογραφίας: http://www.polignosi.com/

 

Με πληροφορίες από:

  • https://www.ayiamarina.live/
  • https://www.ayiamarina.live/genika/agia-marina-skullouras-kseskonizontas.html
  • http://www.polignosi.com/cgibin/hweb?-A=12466&-V=limmata
  • https://immorfou.org.cy/%CE%B1%CE%B3%CE%AF%CE%B1-%CE%BC%CE%B1%CF%81%CE%AF%CE%BD%CE%B1-%CF%83%CE%BA%CF%85%CE%BB%CE%BB%CE%BF%CF%8D%CF%81%CE%B1%CF%82/
  • http://www.hellenicaworld.com/Cyprus/Geo/gr/AgiaMarinaSkyllouras.html
  • https://www.sigmalive.com/archive/simerini/politics/reportaz/569069
  • https://apsida.cut.ac.cy/items/show/20023
  • https://apsida.cut.ac.cy/items/show/27764#?c=&m=&s=&cv=&xywh=-33%2C-132%2C1103%2C1043
  • https://publications.gov.cy/assets/user/publications/2012/2012_390/HTML/20/
  • http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=739
  • https://www.youtube.com/watch?v=OqD4wBKNrLY&ab_channel=EliasFellas
  • https://www.youtube.com/watch?v=CokIHXT5vAM&ab_channel=EliasFellas
  • https://www.maroniteslive.com/%CE%BC%CE%B1%CF%81%CF%89%CE%BD%CE%AF%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%B1-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%B9%CE%AC/
  • http://biodiversitycyprus.blogspot.com/2016/09/blog-post_80.html
  • http://www.unesco.org.cy/Programmes-Ethima_toy_paradosiakoy_kypriakoy_gamoy,GR-PROGRAMMES-04-02-03-14,GR

 

 

 

 

 

 


Εκτύπωση   Email